Yazdır Sizi Arayalım Başa Dön

TURLAR

BERBERİ FAS

Bugünkü Fas topraklarındaki ilk yerleşimler Cilalı Taş Devri’ne (M.Ö. 8000 yıllarından kalma, Capsian kültürüne ait kalıntılar) aittir. Kalıntılar, o devirde Fas’ta büyük bir kuraklık yaşandığını göstermektedir. Birçok teorisyen, Berberîlerin ataları olarak kabul ettikleri Amazigh adında bir halkın bu devirde var olduğuna inanır. Büyük ihtimalle, bu halkın Fas topraklarına gelişi ve bu topraklarda tarımın başlaması aynı tarihlerdir. Daha sonraları, klasik dönemde Fas, Moritanya olarak anılmaya başlanmıştır.

ROMA İDARESİ

Kuzey Afrika ve Fas, Akdeniz uygarlığına erken klasik dönemde Fenikeli tüccarlar ve koloniler sayesinde -oldukça yavaş ve geç- dahil olmuştur. Fenikelilerin gelişiyle, Akdeniz’in bu stratejik köşesi Roma’nın ilgi alanına girmiş ve kısa süre sonra da bu bölge Moritanya Tingitana adıyla Roma’ya dahil olmuştur. 5. yüzyılda bölge Vandallar ve Vizigotların eline geçti. Bunu, Bizans idaresi izledi. Ancak hiçbirisi, Fas’ın yüksek dağlarındaki Berberîleri hüküm altına alamadılar.

ORTAÇAĞ’DA FAS

 

 

 

 

 

 

 

 

7. yüzyılda, İslam Devleti gücünün doruğundayken, Fas’taki ilk fethi Şam Emevileri’nin hizmetindeki bir komutan olan Ukba ibn Nafi komutasındaki İslam ordusu yaptı. 670 yılındaki bu ilk fethin ardından Ukba ibn Nafi’nin halefleri Fas’ın fethini tamamladılar ve 683 yılında ülkeye “Maghreb al Aqsa” (En Uzak Batı) adını verdiler. Uygulanan asimilasyon yaklaşık olarak bir asır sürdü. Fetihten önce, yedinci asır boyunca, Arap kültürünün etkisi altında kalmış olan Berberîlerin büyük çoğunluğu; Arapların kıyafet geleneklerini, kültürlerini ve İslam dinini
benimsediler. Devletlerini bu kültüre göre şekillendirip, ilk örneklerini Nekor ve Barghawat devletleriyle verdiler. Ancak bu devletlerin kuruluşları beraberinde uzun iç savaşları da beraberinde getirdi. İdrisî hanedanının kurucusu olan İdris ibn Abdallah, ülkenin Bağdat’taki Abbasi halifeleriyle ve Endülüs Emevîleriyle olan bağını kopardı ve yollarını ayırdı. İdrisîler Fes şehrini alıp, bu şehri başkent haline geitirdiler ve Fas bir bilim kültür merkezi ve bölgesel bir güç haline geldi. İdrisîler’in ardından Arap göçmenler Fas’taki politik güçlerini yitirdiler. Berberîler yönetimleri şekillendirmeye başladılar ve yeniden ülkenin hakim gücü haline geldiler. Fas, bu Berberî yönetimleri zamanında belki de tarihteki en parlak dönemini yaşadı. Arap İdrisîler 11. yüzyılda tehcir edildiler. Murabıtlar, Muvahhidler, daha sonra Marinîler ve son olarak Saadîler; Kuzeybatı Afrika’nın büyük bölümünü, müslüman İberya’yı ve Endülüs’ü içine alan büyük devletler kurdular.

1666-1912 ALAOUİTE İDARESİ

Saadîler’in ardından Alaouite hânedanı yönetime geldi. Bu sıralarda Fas, İspanya ve Osmanlı’nın nüfuz mücadeleleri ile baskılarına mâruz kalıyordu. Alaouite hânedanı kısa süre için, kendisinden önce gelen hânedanlara nazaran daha küçük bir alanda, sessiz bir zenginlikte hüküm sürdüler ve pozisyonlarını korudular. 1684 yılında Tanca’yı ilhâk ettiler. Hânedanın başındaki İsmail ibn Şerif, yerel güçlere karşı birleşik bir krallığı savundu ve bunu da gerçekleştirdi.

 

AVRUPALI NÜFUSU

15. yüzyılda, Atlantik kıyılarındaki başarılı Portekiz saldırı ve istilâları Fas’ı derinden etkilememişti. Napolyon Savaşları’nın ardından gittikçe İstanbul’dan bağımsız hareket etmeye başlayan Mısır ve Kuzey Afrika ile Bey’lerin hükmü altındaki korsanlar Avrupa için kolonicilik bakımından cazip hale geldiler. İlk olarak Fransa, 1830’lu yılların başlarında Fas ile ciddi şekilde ilgilenmeye başladı. Birleşik Krallık’ın Fas’taki Fransız nüfûzunu 1904 yılında tanıması Alman İmparatorluğu’nu kızdırdı. Haziran 1905 krizi Algeciras Konferansı’nda çözüldü. Buna göre, 1906 yılında Fransa’nın özel durumu tanındı ve Fas’ın geleceği Fransa ile İspanya’nın ortak kararlarına bırakıldı. İkinci Fas Krizi Berlin tarafından çıkarıldı ve Avrupa büyük güçlerinin arasını açtı. Krizin ardından imzalanan Fes Antlaşması’yla Fas tam olarak bir Fransız sömürgesi haline geldi ve Kuzay ile Güney Sahra sınır bölgeleri İspanya’ya bırakıldı.

Kategoriler: Fas Tarihi